clinica psichiatrica Beverin

A Cazas, nua ch’igl ei vegniu aviert 1919 la «staziun da provediment Asyl Realta» in habitadi da pavigliun extendius simmetricamein egl uaul, ei sesviluppau sur ils decennis la clinica psichiatrica Beverin – in dils dus spitals acutpsichiatrics dil cantun Grischun. Il stabiliment, concepius digl architect Otto Manz, adempleva suenter rodund 80 onns da menaschi buca pli pretensiuns d’ina psichiatria adequata al temps, aschia ch’il departament cantunal da giustia, polizia e sanitad ha publicau 1994 ina concurrenza d’architectura publica, per la sanaziun totala. Incumbensa centrala: La substanza architectonica historica dueva tenor pusseivladad vegnir mantenida e duvrada vinavon a moda raschuneivla, ferton che baghetgs d’engrondiment stuevan sesuttametter al muster da situaziun simmetric oriund dalla «Waldsiedlung».

Naven dil 1995 ei suandada la planisaziun dalla sanaziun totala. Il pievel da votar grischun ei s’exprimius igl 1. da december 1996 cun 78 pertschien dallas vuschs, per in credit d’impegn da brutto 49,6 milliuns francs – Gia siat meins pli tard, ils 9 da fenadur 1997, ei la badelada succedida. L’execuziun ei sestendida sur pliras etappas, naven dil 1997 entochen il 2003, nua che singuls secturs dalla clinica han saviu vegnir retratgs successivamein gia naven dil 1999, ferton ch’il menaschi current dalla clinica ei vegnius mantenius duront igl entir temps da construcziun.

Sper las lavurs da sanaziun ed engrondaziun vid ils singuls pavigliuns sur tiara ha il project era cumpigliau ina renovaziun cumpleina dall’infrastructura sutterrana: In niev sistem da tunnels passabels surpren dapi lu ton il provediment e la dismessa carrabla dils baghetgs da pazients, sco era tut las averturas da medias sco aua, aua piarsa, electricitad e calira a distanza – ina sligiaziun che ha per gronda part descargau il menaschi sensibel dalla clinica alla surfatscha dallas lavurs da construcziun.

Cun la finiziun dalla construcziun ed ina gronda fiasta populara ils 12 da zercladur 2004 ei la Clinica Beverin, renovada cumplessivamein, vegnida surdada alla populaziun – in intent che cumpigliava plirs projects da sanaziun, che ha eternisau igl ensemble historic dat Otto Manz, in’infrastructura psichiatrica adequata al temps, senza tradir l’idea urbana oriunda da lez.